
«Білім беру ұйымдарында білім алушылардың психологиялық денсаулығын сақтау, қолдау көрсету жолдары»
Білім беру ұйымдарындағы психологиялық-педагогикалық ахуал өзгерту үшін қажетті қадам
Премьер-Министрдің 16.07.2022 жылғы № 113-р өкімдерін
ІСКЕ АСЫРУ
«ОРТА БІЛІМ БЕРУ ҰЙЫМДАРЫНДА ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ ҚЫЗМЕТТІҢ ЖҰМЫС ЖАСАУ ҚАҒИДАЛАРЫН БЕКІТУ ТУРАЛЫ" («Білім туралы" ҚРЗ 5-б. 46-25-т.) бұйрығының жобасы әзірленді
Құру негізі | Кейбір заңнамалық актілерге өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы Қазақстан Республикасының 2022 жылғы 3 майдағы Заңын іске асыру жөніндегі шаралар туралы премьер-Министрдің 16.07.2022 жылғы №113- өкімін іске асыру шеңберінде" Орта білім беру ұйымдарындағы психологиялық қызметтің жұмыс жасау қағидаларын бекіту туралы» бұйрықтың жобасы әзірленді. ("білім туралы" ҚРЗ 5-б. 46-25-т.) |
Мақсат | Білім алушылар мен тәрбиеленушілерді (18 жасқа дейінгі кезеңде) балалардың оқу-дамыту процесінде де, педагогтердің кәсіби педагогикалық қызметінде де жүйелі ұйымдастырылған кешенді және келісілген іс-әрекетте табысты оқыту, дамыту, бейімдеу және әлеуметтендіру үшін психологиялық-педагогикалық және әлеуметтік жағдайларды қамтамасыз ету. |
Құрамы | Психологиялық қызметтің құрамына білім беру ұйымы басшысының (директорының) орынбасары, педагог-психологтар, әлеуметтік педагог, сынып жетекшісі (куратор), арнайы педагогтер, педагог-ассистенттер, пән-педагогтер, медицина қызметкері (штатқа сәйкес) тәрбиешілер (бұдан әрі – психологиялық қызметтің мамандары) кіреді. Психологиялық қызметтің құрамы білім беру ұйымы басшысының бұйрығымен бекітіледі. |
Міндеттері | 1.Оқыту процесінде білім алушылар мен тәрбиеленушілердің даму жағдайын психологиялық-педагогикалық талдау, негізгі проблемалар мен олардың туындау себептерін анықтау, оларды шешу құралдарын айқындау, сондай-ақ ұжымның педагогикалық қызметі үшін қауіпсіз орта құру; 2.Оқу процесінде баланың психологиялық-педагогикалық мәртебесін және оның психологиялық даму динамикасын мониторингтеу; білім алушылар мен тәрбиеленушілердің оқу қызметін дараландыруға жәрдемдесу; 3.Білім алушылардың жеке ерекшеліктері мен ерекше қажеттіліктерін ескере отырып, оқыту нәтижелеріне қойылатын мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандартының талаптарын орындауға жәрдемдесу болып табылады; 4.Әлеуметтік қауіпсіздік, психологиялық денсаулық проблемаларын еңсеруге және деструктивті мінез-құлық нысандарының алдын алуға, білім алушылар мен тәрбиеленушілерді бейімдеу, оқыту және тәрбиелеу қиындықтарына бағытталған жеке дамыту және түзету-дамыту бағдарламаларын әзірлеу және енгізу; 5.Жаңа әлеуметтік тәжірибені саналы және белсенді түрде беру арқылы білім алушылар мен тәрбиеленушілердің бойында өзін-өзі дамытуға және өзін-өзі жетілдіруге әмбебап оқу дағдыларын қалыптастыру мен қабілеттерін дамытуға жәрдемдесу болып табылады; |
ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ ҚЫЗМЕТТІҢ ЖҰМЫС БАҒЫТТАРЫ
Бағыт 1 | Диагностикалау | Оқушылардың жеке қасиеттері мен тұлғалық ерекшеліктерін анықтау Бүкіл оқу кезеңіндегі балалардың ерекшеліктерін психологиялық-педагогикалық зерттеу |
Бағыт 2 | Түзету –дамыту жұмысы | Білім алушылармен және тәрбиеленушілермен жаңа білімге, дағдылар мен қабілеттерге, оларды алу мүмкіндіктеріне, оқу және танымдық іс-әрекеттегі көріністерге уәждемені қалыптастыру бойынша жеке жұмыс. Оқу барысында анықталған қиындықтар мен мінез-құлық проблемалары бар жұмысты ұйымдастыруды, оқу материалын игерудегі қиындықтарды жеңуді қамтиды |
Бағыт 3 | Психологиялық ағарту | Білім алушылар мен педагогтердің жеке кәсіби өсуіне, өзін-өзі анықтауына жәрдемдесу,психологиялық білімге деген қажеттілікті және оларды оқудағы мүмкін қиындықтардың алдын алу үшін пайдалану ниетін қалыптастыру |
Бағыт 4 | Кеңес жүргізу | Оқу процесіне қатысушыларға жеке көмек: олардың табиғатын немесе оқу, даму, әлеуметтену, қарым-қатынас және шығармашылық іске асырудағы қиындықтардың себептерін түсінуде |
|
Бағыт 5 | Ұйымдастыру әдістемелік көмек | Төмендегідей нысанда ұйымдастыру және ғылыми-әдістемелік жұмысты жүргізу: ПҚ жұмысын мониторингілеу және талдау, көрнекі материалдарды дайындау, білім алушылар мен тәрбиеленушілердің сүйемелдеуімен пәнаралық тәсілді айқындау |
|
І. Диагностикалау
№1 кесте
№ | Мероприятие | Жұмыс түрлері | Нысаналы топ | Орындау мерзімі | Ескертулер | Есептілік нысаны |
Диагностикалау |
1 | 1-сынып оқушыларының тізімдерін жинақтау, топ балаларымен танысу, мектеп ережесіне қалыптасуын, ортамен қарым – қатынасын бақылау
Ерекеше білім беруде қажеттіліктері бар оқушылардың сабақтағы іс –әрекетін бақылау (форма 2 А,Б)
| «Керн- Ирасек» тесті
Сабаққа қатысу | 1 сынып оқушылары
1-4 сынып оқушылары | Сентябрь 05-09.09 |
| Анықтама
Хаттама |
2 | МАД тобы оқушыларымен танысу , ортамен қарым – қатынасын бақылау | «Не артық ?» әдістемесі | МАД тобы балаларының логикалық ойлауын анықтау | Сентябрь 12-16.09 |
| Хаттама |
3 | 5-сынып ,«Қатер тобы» оқушыларының «Темперамент» типін анықтау | Тест | 5 сынып оқушылары «Қатер тобы» | Сентябрь, 19.09-23.09 |
| Хаттама |
4 | Мектеп ұжымынан мектептегі психологиялық ахуалды анықтау | Сауалнама | Ұжым | Октябрь 03-07.10 |
| Хаттама |
5 | Д. Голландтың тұлғаның типтерін анықтау тестісі (9-10-11 сынып) | Тест | 9-10-11 сынып оқушылары | Октябрь 17.10-21.10
|
| Хаттама |
6 | 2 сынып оқушыларымен жұмыс | «Әлемде жоқ жануар» проективті әдіс | 2 сынып оқушылары | Ноябрь 07.11-11.11 |
| Хаттама |
7 | Информацияты қалай қабылдайтынын анықтау «Сіз кімсіз?» тесті (5,6,7сынып),«Қатер тобы» | Тест | 5-7 сынып оқушылары
| Ноябрь 14.11-18.11 |
| Хаттама |
8 | Психикалық күйін, қобалжу, үрей, агрессиялық деңгейін анықтау диагностикалары.
| Айзенк тесті | «Қатер тобы » оқушылар | Декабрь 12.12-15.12
|
| Хаттама |
9 | Ерте жыныстық қатынасқа түскен оқушыларды анықтау. (8-11 сынып оқушылары) | Сауалнама | 8-11 сынып оқушылары | Декабрь 20.12-23.12 |
| Хаттама |
10 | Құқық бұзушылықтың адын-алу, бопсалау әрекетін анықтау
| Сауалнама | 5-11 сынып оқушылары | Январь 09.01-13.01 |
| Хаттама |
11 | Психикалық күйін, қобалжу, үрей, агрессиялық деңгейін анықтау диагностикалары.
| Айзенк тесті | 6- 11 сынып оқушылары | Январь 09.01-13.01 |
| Анықтама |
12 | Құқық бұзушылықтың адын-алу, бопсалау әрекетін анықтау | Сауалнама | 2-4 сынып оқушылары | Январь 16.01-20.01 |
| Хаттама |
13 | «Мектеп суреті » | Тест | 1сынып оқушылары | Январь 16.01-20.01 |
| Анықтама |
14 | «Бала тәрбиесіне ата-ананың көзқарасы» | Тест | 5 сынып оқушыларының ата-аналары | Январь-Февраль 30.01-03.02
|
| Хаттама |
15 | «Кактус» | Әдістеме | 2-4 сынып оқушылары | Январь-Февраль 30.01-03.02 |
| Анықтама |
16 | «Мен қандай ата-анамын» | Тест | 9-11 сынып ата-аналары | Февраль 06.02-10.02 |
| Хаттама |
17 | «Ағаштағы адамдар» | Әдістеме | 6-11 сынып оқушылары | Февраль 06.02-10.02 |
| Анықтама |
18 | Булинг бойынша
| Сауалнама | 8-9 сынып оқушыларымен | Февраль 13.02-17.02 |
| Хаттама |
19 | «Өмір мен сені жақсы көремін» | Эссе | 5 сынып оқушылары | Февраль 20.02.-24.02 |
| Хаттама |
20 | «Баспалдақ » | Әдістеме | 4-5 сынып оқушылары | Март 01.03-03.03 |
| Хаттама |
21 | Суицидке бейімділікті зерттеу (Тұлғалық сауалдама СБЗ). | сауалнама | 9-11 сынып оқушылары | Март 06.03-10.03 |
| Хаттама |
22 | "Өмір, қымбатсың маған!"
| Эссе | 7-8 сынып оқушылары | Март 13.03-17.03 |
| Хаттама |
23 | Мамандық таңдауға кәсіби бағдар беру .«Мен қаладым » саралаушы – диагностикалық сұрақнамасы | Диагностикалық сұрақнама | 9-11 сынып оқушылары | Март 27.03-31.03 |
| Хаттама |
24 | «Кәсіби күйзеліс шкала» әдістемесі | Сауалнама | Педагогтар | Апрель 10.04-14.04 |
| Хаттама |
25 | «Көшбасшы» әдістемесі | Сауалнама | Сынып жетекшілер | Апрель 17.04-21.04 |
| Хаттама |
26 | Компьютерлік ойындар мен интернетке тәуелділікті анықтау (С. В. Краснова) | Сауалнама | 7-11 сыныптарымен | Апрель 24.04-28.04 |
| Хаттама |
ІІ.Түзету – дамыту жұмысы
2 кесте
№ | Мероприятие | Жұмыс түрлері | Нысаналы топ | Орындау мерзімі | Ескертулер | Есептілік нысаны |
Түзету – дамыту жұмысы |
1 | «Өмір адамға берілетін басты құндылық» | Дөңгелек үстел | «Қатер тобы » | Ноябрь 14.11-18.11
|
| Хаттама |
2 | Жеке бас гигиенасы, санитарлық талаптар туралы
| Бейнебаян көрсету | 8-11 сынып оқушылары | Январь 23.01-27.01.
|
| Хаттама |
3 | «Қатер тобы » оқушылармен жаттығулар мен ойындар | Ой мен ойын сайысы | «Қатер тобы » | Январь 23.01-27.01.
|
| Хаттама |
4 | 5-8 сынып оқушыларына «ЧУДО» фильмін көрсету | Фильм | 5-8 сынып оқушылары | Февраль 20.02-24.02 |
| Хаттама |
5 | Бастауыш сынып оқушыларына «ДЖАЗ» мультфильмін көрсету | Фильм | 1-4 сынып оқушылары | Февраль,Март 27.02.-03.03 |
| Хаттама |
6 | 9-11 сынып оқушыларына «КНИГА ГЕНРИ» фильмін көрсету | Фильм | 9-11 сынып оқушылары | Март 06.03-10.03
|
| Хаттама |
7 | Аутодеструктивті мінез-құлықты түзету бойынша топтық және жеке сабақтар Әңгімелесуді ұйымдастыру және өткізу: - "Менің өз-өзімді бағалауым".
- Жанжалсыз байланыс.
- Буллинг, кибербуллинг.
- Әлеуметтік желілер, байланыс, қауіпті ойындар.
| Әңгімелесу | Диагностикалық жұмыстың нәтижелері бойынша. оқушылармен жұмыс
(сынып жетекшілерінің, педагогтар мен ата-аналардың сұранысы бойынша) |
Жыл бойы
|
| Хаттама |
ІІІ. Профилактика және психологиялық ағарту
№3 кесте
№ | Мероприятие | Жұмыс түрлері | Нысаналы топ | Орындау мерзімі | Ескертулер | Есептілік нысаны |
Профилактика және психологиялық ағарту |
1 | Жасөспірімдер арасындағы жазатайым жағдайдың алдын алу | Ата-аналар жиналысы | Ата-аналар | 19.09-23.09 |
| Хаттама |
2 | Психологиялық – педагогикалық қолдау қызметінің отырысы , ерекше білім беруді қажет ететін оқушылардың динамикасын байқау | Отырыс | 1-11 сынып оқушылары Үйден оқыту | Декабрь 5.12-9.12
|
| Хаттама |
3 | "Дұрыс әрекет өмір негізі" | Дөңгелек үстел | «Қатер тобы » | Декабрь 05-09.12 |
| Хаттама |
4 | Үйден оқытылатын оқушыларе | Рейд | Үйден оқытылатын оқушылар | Тоқсанына 1- рет |
| Хаттама |
5 | Оқушылар арасында құқық бұзушылықты алдын алу. (сайт маниторинг) | Сайт мониторниг | 7-11 сынып оқушылары | Тоқсанына 1 рет |
| Хаттама |
6 | «Қызғалдақ қыздар» ұйымының «Ерте жүктіліктің алдын алу» қыз балалар жиналысы | Қыздар жиналысы | «Қызғалдақ қыздар» ұйымының оқушылары | Жылына 2 рет |
| Хаттама |
7 | Әлеуметтік педагогпен оқушылар үйлерін аралау, рейд жұмыстары. (ДТІЖО, әлеуметтік педагог , ЮП инспекторы) | Рейд | Оқушылар отбасындағы тұрғын үй-тұрмыстық жағдайларды, моральдық-психологиялық ахуалды зерттеу. | Жыл бойы сұраныс бойынша
|
| Хаттама |
8 | Сенім жәшігі және «Сенім телефоны» жұмысы. | Қадағалау | Оқушылар Пед.ұжым Ата-аналар | Жыл бойы |
| Хаттама |
9 | Профилактикалық мотивациялық бейнероликтер | Бейнебаян | Школьникам өмір мен денсаулық адамның басты құндылықтары екенін түсіну. | Жыл бойы |
| Хаттама |
10 | « Аутодеструктивті мінез-құлықтың алдын алу», «Буллинг. Кибербуллинг: балалардың әлеуметтік желідегі қауіпсіздігін қалай қамтамасыз етеміз?» | Информация беру | Ата-аналармен | Январь |
| Хаттама |
11 | Ғаламтордан келетін қауіп-қатерден баланы қорғау жөніндегі ұсынымдар. (Сынып жетекшілермен) | Ұсынымдар | Ата-аналармен | Март |
| Хаттама |
12 | «Буллинг және кибербуллингтен қалай қорғанамыз?» (ДТІЖО, педагог-психологтар, сынып жетекшілер) | Информация беру | 5-11 сынып | Март |
| Хаттама |
13 | Тұрмыстық зорлық-зомбылыққа қарсы іс-қимыл «Баланың құқықтарын қорғауды күшейту». (ДТІЖО, педагог-психологтар, сынып жетекшілер) | Информация беру | 5-11 сынып оқушылары | Апрель |
| Хаттама |
14 | Жасөспірімдердің жыныстық тиіспеушіліктің алдын алу. (ДТІЖО, педагог-психологтар, сынып жетекшілер) | Жиналыс | Ата-аналармен | Май |
| Хаттама |
15 | Стресстің алдын алу шаралары. | Тренинг | Оқушылармен | Май |
| Хаттама |
|
|
|
|
|
|
|
|
IV.Кеңес беру
№2 кесте
№ | Мероприятие | Жұмыс түрлері | Нысаналы топ | Орындау мерзімі | Ескерту лер | Есептілік нысаны |
Кеңес беру |
1 | 1 сынып оқушыларымен танысу, қарым-қатынас орнату, алынған «Керн- Ирасек» тестінің нәтижесі бойынша кеңес беру; МАД тобы оқушыларының «Не артық » әдістемесінің қортындысы бойынша кеңес беру
| кеңес | 1 сынып сынып жетекшілері МАД тобы жетекшілері | Сентябрь 26.09-30.09 |
| Кеңес журналы |
2 | 5-сынып оқушыларының «Темперамент» типі
Мектеп ұжымынан мектептегі психологиялық ахуалды анықтау сауалнамасының қортындысы бойынша кеңес беру ; | Кеңес | 5 сынып оқушыларының сынып жетекшілері ; Мектеп ұжымы | Октябрь 10.10-14.10 |
| Кеңес журналы |
3 | Д. Голландтың тұлғаның типтерін анықтау тестінің қорытындысы бойынша оқушыларға кеңес | Кеңес | 9-11 сынып оқушылары | Октябрь 24.10-28.10 |
| Кеңес журналы |
4 | Информацияты қалай қабылдайтынын анықтау «Сіз кімсіз?» тестінің қорытындысы бойынша сынып жетекшілерге кеңес | Кеңес | 5-7 сынып оқушыларының сынып жетекшілеріне | Ноябрь 21.11-25.11
|
| Кеңес журналы |
5 | 2 сынып оқушыларымен жүргізілген проективті әдіс нәтижесі бойынша кеңес беру | Кеңес | 2 сынып оқушылары , сынып жетекшілері | Ноябрь 28.11-30.11 |
| Кеңес журналы |
6 | Ерте жыныстық қатынасқа түскен оқушыларды анықтау | Кеңес | 8-11 сынып қыздары | Декабрь 26.12-30.12 |
| Кеңес журналы |
7 | Құқық бұзушылықтың адын-алу, бопсалау әрекетін анықтау | Кеңес | 1-11 сынып жетекшілері | Январь 23.01-27.01 |
| Кеңес журналы |
8 | Ерекше білім беру қажеттілігі бар оқушылар | кеңес | - 11 сынып оқушылары
| Май 01.05-05.05 |
| Кеңес журналы |
9 | Жазатайым жағдайға бейім оқушылар | Кеңес | Сыып жетекшілер | Май 08.05-12.05 |
| Кеңес журналы |
10 | 9-11 сынып оқушыларына кеңес беру | Кеңес | 9-11 сынып оқушылары | Май 15-19.05 |
| Кеңес журналы |
11 | Үйден оқитын оқушылардың ата-аналарына кеңес | Кеңес | Үйде оқытылатын оқушы ата-ана | Уақытылы |
| Кеңес журналы |
12 | Инклюзивті білім алушылардың ата-аналарына кеңес | Кеңес | Инклюзивті білім алушылардың ата-аналары | Уақытылы |
| Кеңес журналы |
13 | Әлеуметтік - психологиялық-педагогикалық сүйемелдеуді ұйымдастыру, балалар мен жасөспірімдердің суицидтік мінез-құлқының алдын алу мәселелері. | Кеңес | Оқушы Ата-ата Пед.Ұжым | Жыл бойы |
| Кеңес журналы |
V.Ұйымдастыру әдістемелік көмек
№5 кесте
№ | Мероприятие | Жұмыс түрлері | Нысаналы топ | Орындау мерзімі | Ескертулер | Есептілік нысаны |
Ұйымдастыру әдістемелік көмек |
1 | ОПМПК тексерісіне ұсынылатын, ВКК анықтамалары бар оқушыларды тізімдеу | Консилиум | 1-11 сынып оқушылары | Сентябрь Январь |
| Хаттама |
2 | Жұқпалы аурулардың алдын алу туралы | Жаднама тарату | 6-11 сынып оқушылары | Уақытылы |
| Хаттама |
3 | Психологиялық бұзылыстары бар оқушыларды тізімдеп, ОПМПК тексерісіне ұсыну | Консилиум | 1-сынып | Май 22.05-26.05 |
| Хаттама |
4 | Инклюзивті білім алушылардың, үйден оқитын оқушылардың тізімін құру | Тізімдеу, Консилиум | 1-11 сынып оқушылары | Май 22.05-26.05 |
| Хаттама |
5 | Жасөспірімдер арасында суицидтік мінез- құлықтың алдын-алу жұмыстары | Әдістемелік құжаттар дайындау. | - | Жыл бойы |
| Информация |
6 | Жасөспірімдер арасында суицидтік мінез- құлықтың алдын алу мәселелері бойынша ақпараттық-білім саласы (Буклет,әдістемелік нұсқау, жадынамалар) | Басылымдарын өңдеу, баспадан шығару.
| - | Үнемі |
| Информация |
7 | Жасөспірімдер арасындағы суицидтік мінез- құлыққа тән күйзеліс, жабырқаушылық, өз-өзіне сенімсіздік , өзіндік бағаның төмендігі сияқты қасиеттермен түзету (коррекциялық) жұмысын жасау мақсатында психологиялық тренингтерді әр сыныппен, мұғалімдермен, ата-аналармен жүргізу. Семинар және әдістемелік –нұсқаулықты жиналыстар арқылы баяндау. | Баяндама | Сыныппен, мұғалімдермен, ата-аналармен | Кезінде |
| Информация |
8 | Жыл бойы жасалған жұмыстарды сараптау, келесі жылға жоспар құру. | Жоспар | - | Май |
| Информация |
Жыл бойынша психологиялық қызмет туралы талдамадық есептер
6- кесте
№ | Мероприятие | Жұмыс түрері | Нысаналы топ | Орындау мерзімі | Ескертулер | Есептілік нысаны |
Жыл бойынша психологиялық қызмет туралы талдамадық есептер |
1 | Жылдық талдау жұмысы | Жылдық есеп кітабы | 2022-2023 оқу жылындағы жұмыстың есебі | Май айы 29.05-31.05 |
| Кітап |